Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Cultuureducatie

Het departement CJSM neemt een actieve rol op rond het thema cultuureducatie, of breder: onderwijs en vorming. Het thema omvat diverse aspecten en trajecten die hier kort worden toegelicht. Een groot onderdeel is het algemene, transversale beleid rond cultuureducatie. Naast dit transversale beleid zijn er specifieke uitdagingen voor de kunsten- en erfgoedsector. 
 

Een transversaal beleid

De Vlaamse overheid voert een transversaal beleid voor cultuureducatie. Het beleid is niet georganiseerd per deelsector, maar loopt over de verschillende cultuursectoren heen.  Er wordt dan ook gesproken van cultuureducatie in brede zin, waarvan kunsteducatie, sociaal-artistiek werk en erfgoededucatie deel uitmaken.

Cultuureducatie wordt in het beleid omschreven als elke vorm van intentionele educatie die een bewuste omgang met cultuur nastreeft in een bewust gehanteerd medium.

Cultuureducatie is gericht op:

  • persoonlijke en sociale ontwikkeling
  • bewustwording
  • het verwerven van de competentie en de bereidheid om aan cultuur deel te nemen en deel te hebben.

De voorbije jaren werden enkele onderzoeken en beleidsteksten over cultuureducatie voorgesteld. Ze zijn ook voor de kunsten- en erfgoedsector belangrijk:

Een ander groot thema binnen het Vlaamse beleid is participatie. Participatie en educatie leunen dicht bij elkaar aan, maar de klemtoon in het participatie- en het educatiebeleid verschilt. Het participatiebeleid is erop gericht om zo veel mogelijk mensen te laten participeren aan het cultuuraanbod. Hierbij is er specifieke aandacht voor een breed en divers publiek, waarbij kansengroepen extra aandacht verdienen.

Meer info over het beleid voor cultuureducatie 


ACCE! 

Het departement ondersteunt de noden en verwachtingen van de organisaties in de kunsten- en erfgoedsector zodat deze aan bod komen in het transversale beleid voor cultuureducatie.

Kunsten en Erfgoed is sinds 2008 vertegenwoordigd binnen de Ambtelijke Coördinatie Cultuureducatie (ACCE). ACCE staat in voor de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het transversale beleid rond cultuureducatie.  ACCE is een aanspreekpunt binnen het eigen beleidsdomein, maar ook voor de andere beleidsdomeinen, en dit zowel op Vlaams niveau, als naar de andere beleidsniveaus toe (Europees, regionaal, lokaal). Het departement Cultuur Jeugd Sport en Media stuurt ACCE en het beleid aan.

Om dit transversale beleid tot stand te brengen en uit te voeren, wordt er nauw samengewerkt met het beleidsdomein Onderwijs en Vorming. Een samenwerkingsprotocol formaliseert en stimuleert de samenwerking tussen Cultuur en Onderwijs. De focus vanuit Cultuur binnen dit beleid is leren in de vrije tijd, naast samenwerking en afstemming van het cultuur-educatieve aanbod op de noden van het formele onderwijs.  CANON cultuurcel is een natuurlijke partner voor ACCE.


Wie in de kunsten- en erfgoedsector?

In de kunsten- en erfgoedsector zijn er zeer veel, en zeer diverse organisaties die een educatieve werking of aanbod hebben.   

In de kunstensector zijn er twee types van organisaties die  ‘exclusief’ werken rond het, op een procesmatige manier, toeleiden van een publiek naar de kunsten. Dit zijn organisaties:

  • kunsteducatie
  • sociaal-artistiek werk.

Daarnaast hebben heel wat kunstenorganisaties binnen hun werking een educatief of een sociaal-artistiek aanbod: het gaat daarbij vooral om grote organisaties, organisaties die zich toeleggen op producties voor kinderen en jongeren en om organisaties die een bijzondere interesse aan de dag leggen voor kunsteducatie en/of sociaal-artistiek werk.

In de erfgoedsector zijn er verschillende organisaties die een deel van hun werking aan educatie wijden. Organisaties die collecties beheren (musea, archieven en erfgoedbibliotheken) voeren vier functies uit: ze verzamelen een collectie,  behouden en beheren deze collectie, voeren er onderzoek op uit, en maken deze toegankelijk voor het publiek. De meeste musea hebben een educatief aanbod. Culturele archiefinstellingen en erfgoedbibliotheken ontwikkelen dit luik ook steeds meer. De Vlaamse overheid ondersteunt de Vlaams ingedeelde musea  en de  Vlaams ingedeelde culturele archiefinstellingen. In het lokale cultureel-erfgoedbeleid spelen de lokale cultureel-erfgoedcellen vaak een belangrijke rol, met een beperkt eigen aanbod en een verbindende rol tussen de lokale erfgoedspelers en het onderwijs.

Ook bij de kunsteducatieve organisaties, die binnen het Kunstendecreet gesubsidieerd worden, en bij de cultuureducatieve jeugdorganisaties, die gesubsidieerd worden op basis van het decreet jeugd- en kinderrechtenbeleid, zijn er organisaties die expliciet inzetten op erfgoededucatie.

Een overzicht van alle gesubsidieerde organisaties in het kunsten- en erfgoedveld


Specifieke uitdagingen voor de kunsten- en erfgoedsector

Naast het globale, transversale beleid voor cultuureducatie zijn er specifieke uitdagingen voor de kunsten- en erfgoedsector.

Voor de kunstensector wordt specifiek aandacht besteed aan het bevorderen van de participatie van kinderen aan de kunsten met de Kunstendag voor Kinderen, aan het begeleiden van grote jonge talenten door middel van het topkunstenstatuut en aan een betere afstemming van de opleidingen in het hoger kunstonderwijs op de educatieve noden van de kunstensector.

Voor de erfgoedsector wordt er prioritair ingezet op competentie-ontwikkeling, en de afstemming tussen de noden van het werkveld en het aanbod van opleidings- en vormingsinstellingen.

  • Competentie-ontwikkeling
    Om het waardevolle erfgoed met zorg te bewaren en toegankelijk te maken voor het publiek,  zijn er competente medewerkers nodig. In de erfgoedsector bundelen vele professionele medewerkers hun krachten. Maar er zijn ook veel enthousiaste  vrijwilligers actief.  Goede begeleiding en vorming zijn een must. FARO, Vlaamse steunpunt voor cultureel erfgoed  zorgt voor praktijkontwikkeling en -ondersteuning. FARO schenkt expliciet aandacht aan competentieontwikkeling, intern vormingsbeleid en talentmanagement. Daarnaast worden er in de erfgoedsector ook heel wat dienstverlenende organisaties ondersteund, die bijdragen aan het ontwikkelen van de competenties van de vele medewerkers en vrijwilligers in de sector. Voorbeelden zijn de provinciale museum- en erfgoedconsulenten, de landelijke expertisecentra en de lokale cultureel-erfgoedcellen.
  • Afstemming tussen het beroepsveld en de opleidings- en vormingsinitiatieven
    Er zijn ook heel wat formele opleidings- en vormingsinitiatieven die voorbereiden op een job in de erfgoedsector. Om deze optimaal af te stemmen op de noden in de sector, werkt Kunsten en Erfgoed mee aan een traject. Voor verschillende beroepen in de sector worden er generieke competentieprofielen opgesteld. Deze profielen geven weer wat een beroepsbeoefenaar,  moet kunnen en kennen. Op basis van deze profielen, kan het opleidingsaanbod verbeterd worden. Organisaties kunnen deze algemene profielen gebruiken als inspiratiebron voor hun interne functiebeschrijvingen.  De competentieprofielen worden opgemaakt met en door de sector zelf, en ingeschaald binnen de Vlaamse kwalificatiestructuur.  Hiervoor is er een nauwe samenwerking met het Agentschap voor Kwaliteitszorg in Onderwijs en Vorming (AKOV) en het agentschap Onroerend Erfgoed.  FARO, Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed  neemt hierin ook een belangrijke rol op voor de cultureel-erfgoedsector. 

 

Contactpersonen


Meer weten over het transversale beleid cultuureducatie?

Gillaerts Elien
Departement Cultuur, Jeugd en Media 
marijke.verdoodt@cjsm.vlaanderen.be - +32 (0)2 553 69 57


Meer weten over kunsteducatie?          

Jurgen Boel
Afdeling Kunsten 
jurgen.boel@cjsm.vlaanderen.be - +32 (0)2 553 69 32


Meer weten over sociaal-artistiek werk?

Peter Hinoul
Afdeling Kunsten
peter.hinoul@cjsm.vlaanderen.be  - +32 (0)2 553 68 82


Meer weten over erfgoededucatie?

Wouter Brauns
Afdeling Erfgoed 
wouter.brauns@cjsm.vlaanderen.be - +32 (0)2 553 06 85