Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Nieuws

Een nieuw Cultureelerfgoeddecreet voor de ondersteuning van cultureelerfgoedwerking in Vlaanderen

24.02.2017

Vandaag bekrachtigde de Vlaams Regering, op voorstel van minister Gatz, het nieuwe Cultureelerfgoeddecreet. Dit decreet regelt de ondersteuning van organisaties in Vlaanderen die aan cultureelerfgoedwerking doen. Met het nieuwe decreet streeft de Vlaamse overheid naar een nieuw beleidskader dat beter is aangepast aan de recente maatschappelijke en bestuurlijke veranderingen.

Het Cultureelerfgoeddecreet van 24 februari 2017 zet het ondersteuningskader uit voor het cultureelerfgoedveld in Vlaanderen. Dit gaat over collectiebeherende organisaties, zoals musea, culturele archieven en erfgoedbibliotheken, en dienstverlenende organisaties, zoals landelijke organisaties volkscultuur, expertisecentra of cultureelerfgoedconvenants. 

Het heeft als doel de zorg voor en het omgaan met roerend en het immaterieel erfgoed te bevorderen door het cultureelerfgoedveld uit te bouwen, een kwaliteitsvolle en duurzame cultureelerfgoedwerking te bevorderen en de maatschappelijke inbedding van cultureel erfgoed te vergroten.
Met dit nieuwe decreet wil de Vlaamse Regering schaalvergroting en samenwerking aanmoedigen. Het laat toe een slagkrachtig netwerk van cultureelerfgoedorganisaties in Vlaanderen op poten te zetten door de cultureelerfgoedsector op een meer efficiënte en transparante manier te ondersteunen.

De belangrijkste vernieuwingen van het nieuwe decreet zijn:
  • Bekendmaken van beleidsintenties via een strategische visienota
    Elke regeerperiode zal de minister van cultuur een strategische visienota over de ondersteuning van cultureel erfgoed in Vlaanderen opmaken. Hierin legt hij of zij de beleidsprioriteiten voor de komende regeerperiode vast. Om initiatieven beter op elkaar af te stemmen zal dit gebeuren in samenspraak met de steden en gemeenten en met de Vlaamse Gemeenschapscommissie. De eerste strategische visienota zal door minister Gatz al op 1 april 2017 voorgelegd worden aan het Vlaams Parlement.
  • Organisaties met een voorbeeldwerking op internationaal niveau kunnen aangeduid worden als cultureelerfgoedinstelling 
    Net zoals in de kunstensector, kunnen bepaalde musea, culturele archieven of erfgoedbibliotheken die een zekere uitstraling, schaalgrootte, bereik en relevantie op landelijk en internationaal niveau bezitten, aangeduid worden als ’cultureelerfgoedinstellingen’. Deze grote instellingen moeten uitgroeien tot ankerpunten en referentiepunten voor ons cultuurerfgoedveld en een bijzonder engagement opnemen voor de samenleving.
  • Ondersteuning op basis van functies en rollen
    Dit decreet vernieuwt de manier waarop cultureelerfgoedorganisaties structurele subsidies kunnen aanvragen. Het oude decreet vertrok van een indeling in deelsectoren. Het Cultureelerfgoeddecreet van 24 februari 2017 introduceert functies en rollen als nieuwe begrippen. Die begrippen zijn gemeenschappelijk voor de verschillende deelsectoren en integreren de roerende en immateriële benadering. De functies (een werking rond een eigen collectie) en rollen (dienstverlening naar andere actoren) vormen de basis van de subsidiëring.
  • Structurele subsidies blijven een belangrijk instrument en voorzien ook in nieuwe werkvormen
    Het brede veld van erkende musea, culturele archieven en erfgoedbibliotheken komt in aanmerking komt voor structurele ondersteuning op landelijk of regionaal niveau. Nieuw is dat voortaan kunnen ook erfgoedbibliotheken hiervoor in aanmerking komen. Daarnaast wordt er een werkingssubsidie voorzien voor een organisatie die de cultureel-erfgoedwerking opneemt voor het immaterieel cultureel erfgoed. 
    Verder zet het decreet in op organisaties die een landelijke dienstverlenende rol opnemen voor de vele (vrijwillige) erfgoedbeheerders die de zorg voor cultureel erfgoed een warm hart toedragen.
  • Een ‘grote erfgoedronde’
    In 2018 komt er een ‘grote erfgoedronde’ voor de werkingssubsidies 2019-2023. Cultureelerfgoedorganisaties die beroep willen doen op een structurele subsidie voor 5 jaar kunnen een aanvraag indienen uiterlijk op 15 december 2017 voor landelijke aanvragen en 15 januari 2018 voor regionale aanvragen. Verschillende beoordelingscommissies zullen betrokken worden bij de beoordeling van de dossiers. De beoordeling bepaalt mee het subsidiebedrag.
  • Overnemen en verderzetten van de ondersteuning van regionale collectiebeherende organisaties
    Door de afslanking van de provincies verliezen de provincies vanaf 2018 hun culturele bevoegdheden. Vlaanderen en de steden en gemeenten zullen de rol van de provincies overnemen. Hiervoor momenteel zijn verschillende initiatieven lopende. Eén van deze initiatieven is dat de structurele subsidies voor regionaal ingedeelde musea, culturele archieven en erfgoedbibliotheken verdergezet worden via het nieuwe Cultureelerfgoeddecreet.
    Aanvragen kunnen uiterlijk op 15 januari 2018 ingediend worden. 
  • Cultureelerfgoedconvenants worden verdergezet
    De ondersteuning van de Vlaamse Gemeenschapscommissie, steden en gemeenten via het instrument van de cultureelerfgoedconvenants blijft in het nieuwe decreet behouden. De subsidie wordt toegekend voor het opnemen van een dienstverlenende rol op regionaal niveau. De beleidsperiode voor de intergemeentelijke samenwerkingsverbanden valt samen met de periode voor intergemeentelijke onroerenderfgoeddiensten en duurt zes jaar, van 2021 tot en met 2026. De volgende beleidsperiode voor de Vlaamse Gemeenschapscommissie loopt van 2021 tot en met 2025. 
  • Stimuleren van projectmatige initiatieven
    Het nieuwe decreet wil bijkomend inzetten op projectmatige initiatieven. Ook projectsubsidies kunnen aangevraagd worden op basis van functies en rollen. Voor de projecten komt de focus meer te liggen op speler die een cultureel-erfgoedwerking als kerntaak hebben.
  • Integreren van tewerkstellingssubsidies
    Anno 2017 krijgen nog een aantal organisaties een aparte tewerkstellingssubsidie die nog het gevolg zijn van tewerkstellingsmaatregelen uit de jaren ’80. Het nieuwe decreet integreert deze tewerkstellingssubsidies met de structurele subsidie en zet deze aldus om in reguliere middelen. 
Met het Cultureelerfgoeddecreet van 24 februari 2017 legt de Vlaamse overheid de nadruk op diversiteit en kwaliteit, een maximaal bereik, maximale transparantie en optimale inzet van middelen.

Het nieuwe cultureelerfgoeddecreet moet het mogelijk maken dat cultureel erfgoed in Vlaanderen vandaag een plaats en betekenis heeft in en voor de samenleving, én dat het erfgoed kan worden doorgegeven aan de volgende generaties.

“Samen met de sector wil ik ervoor zorgen dat ons cultureel erfgoed bij een breder publiek ontdekt en gewaardeerd wordt en dat zo veel mogelijk mensen, en het bijzonder de cultureelerfgoedgemeenschappen, betrokken worden bij het cultureel erfgoed en de cultureelerfgoedwerking.” zegt minister Gatz.