Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Nieuws

Een optimaal klimaat voor het Lam Gods

25.03.2016
foto © KIK-IRPA, Brussel
foto © KIK-IRPA, Brussel foto © KIK-IRPA, Brussel

Momenteel wordt De aanbidding van het Lam Gods, het beroemde altaarstuk van de gebroeders Van Eyck in verschillende fasen gerestaureerd. Acht panelen van het veelluik werden hiervoor overgebracht naar het Museum voor Schone Kunsten te Gent. In het najaar 2016 komt die eerste reeks terug naar de Sint-Baafskathedraal. Dan moeten de bewaaromstandigheden in de glazen kooi optimaal zijn.

De glazen kooi van het altaarstuk in de kathedraal voldeed niet aan de vereisten voor goed behoud. De temperatuur en de luchtvochtigheid waren onvoldoende constant. Daarom werd besloten de bestaande bunker in de Villakapel aan te passen.

Op vraag van de minister van Cultuur definieerde de firma Helicon de parameters voor een goed behoud van het retabel:

  • stabiele klimaatsomstandigheden;
  • beveiliging tegen diefstal, brand, waterschade en andere calamiteiten;
  • warmte-neutrale verlichting.

Helicon, een Nederlands bedrijf gespecialiseerd in onderzoek naar conservatie van waardevolle objecten, formuleerde ook een voorstel om de bewaaromstandigheden in de kooi van het Lam Gods te verbeteren.

In 2015 werden de voorgestelde aanpassingen uitgevoerd:

  • alle metalen wanden en de sokkel werden bedekt met hout, als buffer voor de schommelingen in de relatieve vochtigheid;
  • bestaande luiken werden hergebruikt om de nieuwe LED-verlichting aan te brengen met de warmtebron achter de houten isolatie;
  • het hout werd beschilderd met zwarte ‘mineraalverf’ die het vochttransport in de houten bufferzone mogelijk maakt;
  • verschillende LED-lichten werden uitgeprobeerd en er werd gekozen voor de beste kleurweergave;
  • een bevochtiger werd aangebracht achter het altaarstuk om desgewenst de relatieve vochtigheid bij te regelen;
  • de medewerkers van de kathedraal werden bijgeschoold om zo optimaal mogelijk de dagelijkse klimaatmetingen te volgen.

De resultaten zijn alvast positief te noemen.


Grafiek

 

 

Uit de permanente klimaatmetingen blijkt dat de doorgevoerde aanpassingen een duidelijk positief effect hebben op het klimaat in de bunker. De klimaatmetingen in en rond de glazen kooi tonen voor de maand januari 2016 een mooie gelijkmatige vochtigheid in de kooi terwijl buiten en boven de kooi de relatieve vochtigheid fors daalde tijdens de vorstperiode.

De aangepaste verlichting geeft minder warmte af in de kooi, waardoor het effect op de temperatuur wordt getemperd. De grafiek voor januari geeft duidelijk aan in welke mate de aanpassingen resulteerden in een aftopping van de temperatuur- en vochtigheidsfluctuaties binnen de kooi. De nieuwe verlichting geeft ook minder reflectie en neutraliseert deels het groenachtig effect van het glas, wat tot een hoger kijkcomfort leidt.

 

Meer info

Restauratie Lam Gods