Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Nieuws

Roerende goederen van de Sint-Leonarduskerk te Zoutleeuw op Vlaamse Topstukkenlijst

29.11.2016
Christus aan het kruis -  foto (c) Leon Smets
Christus aan het kruis -  foto (c) Leon SmetsChristus aan het kruis - foto (c) Leon Smets

Op 14 november 2016 beschermde Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz verschillende objecten uit de Sint-Leonarduskerk te Zoutleeuw als erfgoed van uitzonderlijk belang. De goederen worden opgenomen in de lijst van het roerend cultureel erfgoed van de Vlaamse Gemeenschap, de Topstukkenlijst.

De Sint-Leonarduskerk te Zoutleeuw bezit een uitzonderlijk rijke, laatmiddeleeuwse en renaissance kerkinboedel. De kerk ontsnapte aan de Beeldenstorm en de secularisatie tijdens de Franse overheersing, waardoor het oorspronkelijke kerkinterieur bijna volledig bewaard bleef.

Tot nog toe waren er slechts drie stukken beschermd. Een aantal kunstwerken, die internationaal tot de topwerken binnen hun artistieke en ambachtelijke discipline worden gerekend, worden nu aan de Topstukkenlijst toegevoegd. Deze 18 beschermde kunstwerken overspannen een tijdsperiode van de laat-Ottoonse kunst tot eind 16de eeuw,

Omdat de Brabantse stad Zoutleeuw aan de oostelijke grens van het hertogdom Brabant lag en kerkelijk afhing van het bisdom Luik, is de Maaslandse invloedsfeer sterk aanwezig in vooral de oudste kunstobjecten in de kerk. Een prachtig voorbeeld hiervan, uit de laat-Ottoonse periode, is de Christus aan het kruis (1060-1070). Het beeld is bevestigd aan een gotisch, beschilderd kruis uit het tweede kwart van de 15de eeuw. In 1875 werd het definitief opgesteld boven de deuren van de sacristie.

Pas in de loop van de 15de eeuw zal men zich meer en meer naar de Brabantse productiecentra richten, in het bijzonder Antwerpen, Brussel en Leuven. Een indrukwekkende getuige uit deze periode is de paaskandelaar van Renier van Thienen die algemeen beschouwd wordt als een van de absolute meesterwerken van de 15de-eeuwse geelgieterskunst in België.

De kerk bezit ook enkele van de indrukwekkendste voorbeelden van de renaissancekunst uit het midden van de 16de eeuw in ons land. Dat is te danken aan het echtpaar Maarten van Wilre, heer van Oplinter, en Maria Pyllepeerts, rijke inwoners van de stad en gulle mecenassen. Zij begiftigden de kerk met de sacramentstoren die algemeen beschouwd wordt als de meest buitengewone sculpturale verwezenlijking van de zestiende eeuw.

Over de topstukkenlijst

Cultureel erfgoed dat aan de criteria ‘zeldzaam en onmisbaar’ van het Topstukkendecreet beantwoordt, mag niet buiten Vlaanderen gebracht worden zonder voorafgaande toelating van de Vlaamse overheid.

Voor het erfgoed dat in de Topstukkenlijst werd opgenomen, gelden bijkomende beschermingsmaatregelen met betrekking tot fysische ingrepen, alsook een bijzondere subsidieregeling.