Uitvoerder van het kunsten- en cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse Regering

Uitvoeren cultureel-erfgoedbeleid

De zorg voor en de ontsluiting van het cultureel erfgoed zijn de inzet van het cultureel-erfgoedbeleid van de Vlaamse overheid. Dit beleid focust daarbij op drie sporen:

  • cultureel-erfgoedorganisaties en cultureel-erfgoedprojecten subsidiëren en de lokale besturen ondersteunen om een lokaal beleid te ontwikkelen
  • zorgen voor de bescherming van het cultureel erfgoed
  • als actor in het veld zelf een aantal organisaties aansturen, de eigen collectie van de Vlaamse Gemeenschap beheren

Bovendien gaat het cultureel-erfgoedbeleid uit van een complementair beleid.

Dat betekent dat het beleid van de verschillende bestuursniveaus (gemeenten, provincies, de Vlaamse Gemeenschap) op elkaar is afgestemd. Om dit te kunnen waarmaken hebben de Vlaamse overheid, de provincies en de gemeenten en steden afspraken gemaakt over de verantwoordelijkheden die ieder op zich neemt. Deze afspraken zijn vastgelegd in een protocol van akkoord. Het Cultureel-erfgoeddecreet is hét instrument waarmee de Vlaamse overheid uitvoering geeft aan haar deel van de verantwoordelijkheid.


Het Cultureel-erfgoeddecreet

Een belangrijk instrument bij de uitvoering van het cultureel-erfgoedbeleid is het Cultureel-erfgoeddecreet. Dit decreet zet in op een kwaliteitsvolle zorg voor en ontsluiting van het cultureel erfgoed in Vlaanderen. Het bevat de regels op basis waarvan de Vlaamse overheid het cultureel-erfgoedveld in Vlaanderen ondersteunt en subsidieert.

  • kwaliteitslabel: een museum, een culturele archiefinstelling en een erfgoedbibliotheek die aan minimale kwaliteitsnormen voldoet, kan erkend worden door de Vlaamse Gemeenschap
  • subsidiëren: musea, culturele archiefinstellingen, erfgoedbibliotheken en dienstverlenende organisaties kunnen, als ze aan de voorwaarden en de criteria van het decreet voldoen, financiële ondersteuning krijgen voor hun werking. Daarnaast kunnen subsidies aangevraagd worden voor tijdelijke projecten met een Vlaams/internationale relevantie
  • instellingen van de Vlaamse Gemeenschap: de Vlaamse Regering duidt musea die opgericht zijn of beheerd worden door de Vlaamse Gemeenschap aan als Instelling van de Vlaamse Gemeenschap:
    • het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten te Antwerpen (KMSKA)
    • het Kasteel van Gaasbeek
    • het Museum voor Hedendaagse Kunst Antwerpen (M HKA)
  • Het steunpunt voor cultureel erfgoed: de Vlaamse overheid erkent een organisatie die de uitvoering van het cultureel-erfgoedbeleid in de praktijk ondersteunt. FARO. Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed vormt de link tussen de Vlaamse overheid en de vele organisaties en instellingen op het terrein. Het richt zich op praktijkondersteuning, praktijkontwikkeling, beeldvorming en communicatie.


Beschermen van topstukken

De afdeling Cultureel Erfgoed staat in voor de bescherming van het roerend cultureel erfgoed van uitzonderlijk belang via de uitvoering van het Topstukkendecreet. Het gaat om cultuurgoederen die in Vlaanderen bewaard moeten blijven, omwille van hun bijzondere archeologische, historische, cultuurhistorische, artistieke of wetenschappelijke betekenis. Daarom wordt een lijst opgesteld van zeldzame én onmisbare cultuurgoederen.


Borgen van immaterieel erfgoed

Immaterieel cultureel erfgoed is niet tastbaar. Het kan gaan om gewoontes en gebruiken, kennis, praktijken, tradities, …

Wanneer een gemeenschap of groep deze voldoende belangrijk acht om door te geven aan toekomstige generaties spreken we van immaterieel cultureel erfgoed. Het omgaan met en doorgeven van het erfgoed noemen we het ‘borgen’ ervan. Dit maakt integraal deel uit van het erfgoed.

In 2010 presenteerde de minister van Cultuur een uitgebreide toelichting bij het beleid van de Vlaamse overheid voor het immaterieel erfgoed.


Beheren van de collectie van de Vlaamse Gemeenschap

De afdeling Cultureel Erfgoed beheert de Collectie van de Vlaamse Gemeenschap. Deze kunstcollectie van meer dan 18.000 kunstwerken is deels eigendom van de Belgische Staat en deels van de Vlaamse Gemeenschap. Deze werken bevinden zich zowel in musea als in diverse, voor het publiek toegankelijke, overheidsinstellingen in Vlaanderen en Brussel.